Ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες έχουν βγάλει τουλάχιστον 3,8 δισεκατομμύρια δολάρια μεταφέροντας ρωσικό πετρέλαιο τα τελευταία τρία χρόνια, παρά τις προσπάθειες των κρατών της G7 να περιορίσουν τα πετρελαϊκά έσοδα του Κρεμλίνου. Η εταιρεία που αποκόμισε τα περισσότερα από αυτό το εμπόριο – το οποίο επιτρέπεται οριακά υπό το καθεστώς κυρώσεων της Δύσης – ήταν η Dynacom Tankers, που ιδρύθηκε από τον Έλληνα δισεκατομμυριούχο της ναυτιλίας Γιώργο Προκοπίου.
Η Dynacom σημείωσε έσοδα τουλάχιστον 915 εκατομμυρίων δολαρίων από τη μεταφορά ρωσικού αργού, δηλαδή σχεδόν το ένα τέταρτο του συνόλου μεταξύ των Ελλήνων εφοπλιστών από τον Ιούλιο του 2023, σύμφωνα με υπολογισμούς των Financial Times. Η Olympic Shipping and Management του Ομίλου Ωνάση (Onassis Group) αποκόμισε τουλάχιστον 404 εκατομμύρια δολάρια από το εμπόριο αυτό – το δεύτερο υψηλότερο ποσό μεταξύ των ελληνικών εταιρειών – ενώ η Stealth Maritime και η Polembros Shipping, αμφότερες εταιρείες δεξαμενόπλοιων με έδρα την Αθήνα, έχουν βγάλει περισσότερα από 200 εκατομμύρια δολάρια.
Ο ρόλος των Ελλήνων εφοπλιστών στη διακίνηση ρωσικού πετρελαίου αποτέλεσε πηγή έντασης μεταξύ Αθήνας και Κιέβου. Αρκετές ελληνικές εταιρείες δεξαμενόπλοιων, συμπεριλαμβανομένης της Dynacom, καταχωρήθηκαν από τον ουκρανικό φορέα κυρώσεων το 2023 ως «διεθνείς χορηγοί πολέμου», αλλά αργότερα αφαιρέθηκαν έπειτα από πίεση της ελληνικής κυβέρνησης. Το εμπόριο πετρελαίου επιτρέπεται εφόσον εμπίπτει στους κανόνες του ανώτατου ορίου τιμών (price cap) της G7. Ωστόσο, η πίεση για αυστηροποίηση των καθεστώτων κυρώσεων έχει ενταθεί τους τελευταίους μήνες, καθώς οι ΗΠΑ και η ΕΕ προσπαθούν να αποδυναμώσουν τη θέση της Μόσχας ενόψει μιας πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας με την Ουκρανία. Οι κυβερνήσεις επιδιώκουν περαιτέρω περιορισμούς στα ενεργειακά έσοδα της Μόσχας, γεγονός που θα μπορούσε να σταματήσει το ελληνικό εμπόριο. Έχουν ενθαρρυνθεί από το γεγονός ότι οι τιμές του πετρελαίου έχουν γενικά μειωθεί τα τελευταία τρία χρόνια και δεν αυξήθηκαν όσο αρχικά υπήρχε φόβος κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης με το Ιράν. Η Μόσχα αντιμετωπίζει επίσης προβλήματα με τον εγχώριο εφοδιασμό καυσίμων, καθώς η Ουκρανία στοχεύει το σύστημα διύλισής της με drones μεγάλου βεληνεκούς.
Η ανάλυση των FT χρησιμοποίησε εκτιμώμενα κόστη ναύλων για τις κύριες ρωσικές διαδρομές που συγκεντρώθηκαν από την Argus Media, έναν οργανισμό τιμολόγησης, τα οποία άρχισαν να συλλέγουν τον Ιούνιο του 2023. Στη συνέχεια, οι FT χρησιμοποίησαν δεδομένα διαχείρισης πλοίων από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό και δεδομένα κινήσεων δεξαμενόπλοιων από την Kpler, μια εταιρεία δεδομένων και αναλύσεων, για να δημιουργήσουν την ανάλυση. Οι υπολογισμοί των FT καλύπτουν μόνο σημαντικές διαδρομές για τις οποίες η Argus διαθέτει δεδομένα τιμολόγησης. Αυτό σημαίνει ότι η εκτίμηση της τιμής αφορά μόνο σε 389 εκατομμύρια βαρέλια που μεταφέρθηκαν από ελληνικές εταιρείες δεξαμενόπλοιων. Επιπλέον 153 εκατομμύρια βαρέλια δεν έχουν εκτίμηση τιμής από την Argus και αποκλείστηκαν από τους υπολογισμούς των FT.
Από τις κορυφαίες 20 εταιρείες που έχουν αποκομίσει τα περισσότερα από ρωσικές μεταφορές από τον Ιούνιο του 2023, οι οκτώ είναι ελληνικές. Οι υπόλοιπες είναι όλες ρωσικές κρατικά υποστηριζόμενες ναυτιλιακές εταιρείες όπως η Sovcomflot και η Rosnefteflot ή θυγατρικές ή εταιρείες-βιτρίνες που συνδέονται με αυτές, με εξαίρεση τη διαχειρίστρια πλοίων Prominent με έδρα το Χονγκ Κονγκ. Οι Έλληνες εφοπλιστές φημίζονται ως μεταξύ των πιο ανεκτικών στον κίνδυνο στον κλάδο. Η Dynacom υπήρξε μία από τις πιο ενεργές ναυτιλιακές εταιρείες στο Στενό του Ορμούζ από το ξέσπασμα της σύγκρουσης στον Κόλπο στις 28 Φεβρουαρίου. Σχεδόν το 15 τοις εκατό των ρωσικών εξαγωγών αργού μεταφέρθηκαν από ελληνικές εταιρείες τον Μάιο, σύμφωνα με ανάλυση δεδομένων από τις εταιρείες αναλύσεων ναυτιλίας και ενέργειας Windward και Vortexa.
«Υπάρχουν χρήματα που μπορούν να βγουν εκεί και κανείς άλλος δεν θα μπει για να βγάλει αυτά τα χρήματα», δήλωσε η αναλύτρια ναυτιλιακών πληροφοριών Michelle Wiese Bockmann, αναφερόμενη στα ελληνικά πλοία που μεταφέρουν ρωσικά φορτία. Οι έμποροι πληρώνουν περίπου 30 έως 40 τοις εκατό περισσότερο για δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν ρωσικό αργό σε σύγκριση με πετρέλαιο από χώρες που δεν στοχοποιούνται από τα δυτικά μέτρα, σύμφωνα με ναυλομεσίτες που γνωρίζουν το εμπόριο. Το ανώτατο όριο τιμής του ρωσικού πετρελαίου από την G7 εισήχθη τον Δεκέμβριο του 2022 για να περιορίσει τα έσοδα της Μόσχας, διατηρώντας παράλληλα τη ροή του πετρελαίου ώστε να μην πληγεί η παγκόσμια οικονομία. Έκτοτε, έχει επιτραπεί στους δυτικούς φορείς εκμετάλλευσης να παρέχουν μεταφορά ή υπηρεσίες για ρωσικό πετρέλαιο, αλλά μόνο σε τιμή ίση ή χαμηλότερη από το όριο της G7. Σήμερα το ανώτατο όριο ανέρχεται στα 44,10 δολάρια ανά βαρέλι.
Όμως η αστυνόμευση του ανώτατου ορίου υπήρξε στην καλύτερη περίπτωση αποσπασματική, σύμφωνα με πρώην αξιωματούχους κυρώσεων και δικηγόρους. Οι πλοιοκτήτες καλούνται να αποδείξουν ότι το φορτίο που μεταφέρουν τιμολογείται κάτω από το όριο, προσκομίζοντας ένα έντυπο βεβαίωσης. Οι ναυτιλιακές εταιρείες συχνά βασίζονται στον λόγο είτε του ναυλωτή του πλοίου είτε του Ρώσου προμηθευτή, δήλωσε ο Στέφανος Ρουλάκης, δικηγόρος ελληνικών ναυτιλιακών εταιρειών. Γενικά, οι ναυτιλιακοί όμιλοι δεν συμμετείχαν στη διαμόρφωση της τιμής των φορτίων που μετέφεραν, πρόσθεσε. «Στη θεωρία, αυτό λειτουργεί», είπε ο Ρουλάκης. «Αλλά στην πράξη έχουμε δει ότι οι αρχές αναμένουν από τους πλοιοκτήτες να αξιολογήσουν εάν η αναμενόμενη τιμή είναι κάτω από το όριο και εάν ένα μέρος στο οποίο έχουν επιβληθεί κυρώσεις εμπλέκεται στην αλυσίδα εφοδιασμού». Σε κεκλεισμένων των θυρών συναντήσεις, η ελληνική και η κυπριακή κυβέρνηση αντιτάχθηκαν σταθερά στο ανώτατο όριο τιμών, δήλωσαν διπλωμάτες της ΕΕ.
Παρόλα αυτά, ορισμένες ελληνικές εταιρείες δεξαμενόπλοιων έχουν αποχωρήσει από αυτό το εμπόριο. Η TMS Tankers και η Thenamaris έκοψαν σε μεγάλο βαθμό το εμπόριο ρωσικού πετρελαίου στο τέλος του 2023, αφότου οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν κυρώσεις σε ναυτιλιακούς φορείς της Τουρκίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων για φερόμενη μεταφορά ρωσικών φορτίων πάνω από το όριο τιμής. Η Thenamaris κέρδισε τουλάχιστον 30 εκατομμύρια δολάρια σε έσοδα από ρωσικές μεταφορές, ενώ η TMS Tankers κέρδισε τουλάχιστον 150 εκατομμύρια δολάρια σε έσοδα μεταξύ Ιουλίου 2023 και της διακοπής της δραστηριότητας αργότερα το ίδιο έτος, σύμφωνα με τους υπολογισμούς των FT. Αρκετές ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες αποχώρησαν επίσης από το ρωσικό εμπόριο μετά τις κυρώσεις των ΗΠΑ στη Rosneft και τη Lukoil τον Οκτώβριο του 2025, σύμφωνα με δικηγόρους και αναλυτές.
Η Dynacom δήλωσε ότι όλες οι προσεγγίσεις της σε ρωσικά λιμάνια ήταν «σε πλήρη συμμόρφωση με όλα τα ισχύοντα και επικρατούντα νομικά πλαίσια και τα πλαίσια κυρώσεων» και ότι το πλαίσιο του ανώτατου ορίου τιμών είχε μειώσει τα ρωσικά έσοδα αλλά και «περιόρισε την πίεση στο παγκόσμιο ενεργειακό κόστος». «Οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος, το κόστος της βενζίνης και περαιτέρω πληθωριστικές πιέσεις έχουν μετριαστεί χάρη στη συμβολή της ελληνικής ναυτιλίας», πρόσθεσε. Η Olympic Shipping δήλωσε ότι συμμορφώθηκε «με τις κυρώσεις της ΕΕ, του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ, αλλά είναι πολιτική μας να μην σχολιάζουμε μεμονωμένες συναλλαγές». Η Stealth δήλωσε ότι όλα τα φορτία που μετέφερε συμμορφώνονταν με τα σχετικά καθεστώτα κυρώσεων και είχαν ελεγχθεί από δικηγόρους των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου. Ένα από τα δεξαμενόπλοιά της, το οποίο μετέφερε φορτίο ρωσικής αμμωνίας, έγινε στόχος φερόμενης ουκρανικής επίθεσης πέρυσι, γεγονός που οδήγησε την εταιρεία να εκφράσει ανησυχίες για την ασφάλεια των ναυτικών της.
Η TMS δήλωσε ότι «είναι πολιτική της εταιρείας να μην σχολιάζει εμπορικά ζητήματα» αλλά ότι «δεσμεύεται στην αυστηρή τήρηση όλων των ισχυουσών κυρώσεων». Οι Polembros και Thenamaris δεν ανταποκρίθηκαν σε αίτημα για σχολιασμό. «Το ρωσικό πετρέλαιο συνεχίζει να παράγει δισεκατομμύρια για το Κρεμλίνο, επειδή οι κυβερνήσεις έχουν αποτύχει να κλείσουν προφανή κενά στο σύστημα», δήλωσε η Svitlana Romanko, διευθύντρια της ουκρανικής ομάδας εκστρατείας Razom We Stand, η οποία επιδιώκει να τερματίσει το εμπόριο ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου. «Η ελληνική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα επιλέξει τα συμφέροντα της ναυτιλιακής της βιομηχανίας πάνω από ισχυρότερες κυρώσεις και την ειρήνη».
Πηγή: ft.com