Άρθρο του Χρήστου Σώκλα
Μέλος Ε.ΑΣ.Υ.Α.
Πτυχιούχος Νομικής Σχολής Αθηνών – Εγκληματολόγος
Κάθε μέρα, γυναίκες υποφέρουν πίσω από κλειστές πόρτες. Και η κοινωνία σιωπά.
Οι νόμοι υπάρχουν, αλλά συχνά δεν εφαρμόζονται. Οι δράστες συνεχίζουν ανενόχλητοι.
Ήρθε η ώρα να μιλήσουμε έξω από τα δόντια.
Η Βία κατά των Γυναικών
Πέντε λέξεις που περιέχουν περισσότερη τραγωδία απ’ όση αντέχει μια κοινωνία που θέλει να λέγεται σύγχρονη. Κι όμως, στην Ελλάδα του σήμερα, γυναίκες κακοποιούνται καθημερινά — σωματικά, ψυχολογικά, λεκτικά, σεξουαλικά. Και συχνά αυτό που συναντούν είναι σιωπή και αδιαφορία.
Η βία εξακολουθεί να βαφτίζεται «οικογενειακό ζήτημα», «κακή στιγμή», «ένταση της σχέσης», «διαφωνία του ζευγαριού». Λες και πρόκειται για παρεξήγηση και όχι για έγκλημα. Λες και ο πόνος μπορεί να κρυφτεί πίσω από τέσσερις τοίχους.
Η αλήθεια είναι ξεκάθαρη:
η βία κατά των γυναικών δεν είναι μεμονωμένο περιστατικό.
Είναι συστηματική, δομική και σε μεγάλο βαθμό κοινωνικά ανεκτή.
Ο δράστης δεν είναι πάντα το «τέρας» ή ο «παράξενος». Τις περισσότερες φορές είναι ο λεγόμενος «κανονικός άνθρωπος», γαλουχημένος σε μια κουλτούρα εξουσίας, ελέγχου και ανισότητας. Μια κουλτούρα που επιτρέπει, δικαιολογεί και τελικά συγκαλύπτει.
Ας το πούμε ξεκάθαρα:
Δεν φταίει το τι ρούχο φορούσε.
Δεν φταίει η ώρα.
Δεν φταίει η συμπεριφορά της γυναίκας.
Ο ένοχος είναι πάντα αυτός που ασκεί τη βία. Τελεία και παύλα.
Νόμοι υπάρχουν. Δεν εφαρμόζονται πάντα.
Η Ελλάδα διαθέτει νομικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας. Ο νόμος 3500/2006, διεθνείς συμβάσεις, ευρωπαϊκές οδηγίες. Στα χαρτιά, η προστασία υπάρχει.
Στην πράξη όμως;
Καθυστερήσεις, υποβάθμιση καταγγελιών, φόβος, προκαταλήψεις, ελλιπής εκπαίδευση, αδιαφορία.
«Άσε, μην μπλέκουμε τώρα».
Γυναίκες που αποθαρρύνονται να μιλήσουν με κάθε τρόπο. Υποθέσεις που «κολλάνε». Δράστες που νιώθουν ασφαλείς και άτρωτοι.
Αυτό δεν είναι δικαιοσύνη.
Αυτό είναι κανονικοποίηση της βίας.
Αυτό είναι αποδοχή των συγκεκριμένων απαράδεχτων συμπεριφορών.
Και όταν η κοινωνία δεν προστατεύει το θύμα, στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα:
«Μείνε σιωπηλή»
Η αναγνώριση της γυναικοκτονίας δεν είναι συμβολισμός — είναι ευθύνη
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ένα κρίσιμο ζήτημα εξακολουθεί να αποφεύγεται: η νομική και θεσμική αναγνώριση του όρου «γυναικοκτονία».
Η γυναικοκτονία δεν είναι απλώς ανθρωποκτονία με θύμα γυναίκα. Είναι η δολοφονία ενός ανθρώπου ακριβώς επειδή είναι γυναίκα, στο πλαίσιο έμφυλων ανισοτήτων, ελέγχου, κακοποίησης και εξουσίας. Δεν πρόκειται για γλωσσική λεπτομέρεια. Πρόκειται για ουσία.
Η μη αναγνώριση του όρου δεν είναι ουδέτερη στάση· είναι πολιτική επιλογή. Όταν ένα φαινόμενο δεν κατονομάζεται, δεν καταγράφεται σωστά και —κυρίως— δεν αντιμετωπίζεται στη ρίζα του.
Η αναγνώριση της γυναικοκτονίας δεν αποτελεί ιδεολογική υπερβολή ούτε επικοινωνιακό τέχνασμα. Είναι εργαλείο κατανόησης, πρόληψης και ευθύνης. Επιτρέπει την ορθή αποτύπωση των δεδομένων, τη χάραξη στοχευμένων πολιτικών και την έγκαιρη παρέμβαση πριν η βία φτάσει στο ακραίο της σημείο.
Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και διεθνείς οργανισμούς, ο όρος χρησιμοποιείται ακριβώς για να αναδειχθεί ότι αυτές οι δολοφονίες δεν είναι τυχαίες. Είναι το τελικό στάδιο μιας αλυσίδας έμφυλης βίας που συχνά είχε προειδοποιητικά σημάδια — και αγνοήθηκε.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να συνεχίσει να κλείνει τα μάτια.
Όσο δεν ονομάζουμε τη γυναικοκτονία, τόσο θα τη μετράμε απλώς ως έναν ακόμη αριθμό στις στατιστικές ανθρωποκτονιών.
Και τόσο θα χάνουμε την ευκαιρία να σώσουμε ζωές.
Σπάστε τη σιωπή
Τα στερεότυπα που καλύπτουν τη βία πρέπει να τελειώσουν εδώ και τώρα:
• «Γιατί δεν έφυγε;»
• «Τι έκανε και τον προκάλεσε;»
• «Ήταν προβληματική η σχέση»
Είναι φράσεις που μεταθέτουν την ευθύνη από τον δράστη στο θύμα και μετατρέπουν το έγκλημα σε κοινωνική ανοχή.
Η σιωπή δεν είναι ουδέτερη.
Η σιωπή σκοτώνει.
Τι πραγματικά χρειάζεται να αλλάξει
Αν θέλουμε ουσιαστική πρόληψη και όχι απλές δηλώσεις συμπόνιας, οι λύσεις είναι συγκεκριμένες:
1.
Εκπαίδευση από το σχολείο
Ισότητα, συναίνεση, σεβασμός — ως στάση ζωής.
2. Ουσιαστική στήριξη των θυμάτων
Δωρεάν ψυχολογική, νομική και κοινωνική υποστήριξη, άμεσα και χωρίς γραφειοκρατία.
3. Ταχεία απονομή δικαιοσύνης
Η καθυστέρηση λειτουργεί υπέρ του δράστη και εις βάρος του θύματος.
4. Εκπαίδευση των αρμόδιων αρχών
Με σοβαρότητα, ενσυναίσθηση και επαγγελματισμό.
5. Συνεργασία κράτους και κοινωνίας
Καμπάνιες ενημέρωσης, στήριξη ΜΚΟ, αξιοποίηση επιστημονικών και ευρωπαϊκών εργαλείων.
Όταν μια γυναίκα φοβάται τον ίδιο της τον σύντροφο, η κοινωνία απέτυχε.
Όταν η βία θεωρείται «ιδιωτικό θέμα», η ανοχή γίνεται συνενοχή.
Ήρθε η ώρα να μιλήσουμε.
Ήρθε η ώρα να δράσουμε.
Η βία κατά των γυναικών είναι έγκλημα.
Και όσο το κοινωνικό σύστημα σιωπά, οι δράστες θα συνεχίζουν ανενόχλητοι.