Γράφει ο Παναγιώτης Κόνσουλας,
Οικονομολόγος-Πολιτικός Επιστήμονας
Η δραματική σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο στο Καράκας στις 3 Ιανουαρίου 2026 δεν περιορίζεται σε ένα ακόμη κεφάλαιο της μακροχρόνιας πολιτικής κρίσης της Βενεζουέλας. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ, με άμεση συμμετοχή ειδικών δυνάμεων, ελικοπτέρων και αεροπορικής υποστήριξης, που κατέληξε στην απαγωγή του Μαδούρο και της συζύγου του, Σίλια Φλόρες, και τη μεταφορά τους στη Νέα Υόρκη για να δικαστούν με κατηγορίες ναρκοτρομοκρατίας και διακίνησης κοκαΐνης. Ο πρόεδρος Τραμπ χαρακτήρισε την επιχείρηση «μεγάλης κλίμακας πλήγμα» και δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα «διοικήσουν» προσωρινά τη χώρα μέχρι μια «ασφαλή μετάβαση».
Επισήμως, η υπόθεση παρουσιάζεται ως εκτέλεση αμερικανικού εντάλματος που εκκρεμούσε από το 2020, με το ποσό της ανταμοιβής να έχει φτάσει τα 50 εκατομμύρια δολάρια. Ωστόσο, η χρονική σύμπτωση με την εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία δημιουργεί εύλογες ερωτήσεις για το ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο.
Η Βενεζουέλα παραμένει εδώ και δύο δεκαετίες στρατηγικός εταίρος της Ρωσίας στη Λατινική Αμερική. Η Μόσχα έχει επενδύσει δισεκατομμύρια σε πετρέλαιο, στρατιωτική συνεργασία και πολιτική υποστήριξη, ενώ το Καράκας προσφέρει στη Ρωσία μια βάση επιρροής στο «μαλακό υπογάστριο» των ΗΠΑ. Η απομάκρυνση του Μαδούρο –έστω και βίαιη– αποτελεί σαφές πλήγμα στη ρωσική παρουσία στο Δυτικό Ημισφαίριο, ακριβώς τη στιγμή που η Ρωσία δέχεται ασφυκτική πίεση στο ουκρανικό μέτωπο.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει εισέλθει σε φάση παρατεταμένης φθοράς. Οι αρχικές ελπίδες του Κιέβου για γρήγορη ανατροπή των ρωσικών δυνάμεων έχουν διαψευστεί, ενώ πληθαίνουν οι πληροφορίες για παρασκηνιακές συζητήσεις περί «πακέτου συμβιβασμού». Τέτοιοι συμβιβασμοί θα περιλαμβάνουν πιθανότατα εδαφικές παραχωρήσεις, ουδετεροποίηση της Ουκρανίας και περιορισμό της ένταξής της στο ΝΑΤΟ, σενάρια που η ουκρανική ηγεσία δυσκολεύεται να αποδεχτεί δημόσια.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πτώση ενός φιλορωσικού καθεστώτος στην άλλη άκρη του πλανήτη αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η αποδυνάμωση της ρωσικής επιρροής στη Λατινική Αμερική λειτουργεί ως έμμεση αντιστάθμιση για τυχόν υποχωρήσεις στην Ευρώπη. Η Δύση δείχνει ότι εξακολουθεί να μπορεί να πλήττει τη ρωσική σφαίρα επιρροής σε πολλαπλά μέτωπα, διατηρώντας πίεση στη Μόσχα ακόμη και αν το ουκρανικό μέτωπο οδηγηθεί σε προσωρινή παύση.
Η ενεργειακή διάσταση ενισχύει αυτή την ανάγνωση. Τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου της Βενεζουέλας, τα μεγαλύτερα παγκοσμίως σε αποδεδειγμένα αποθέματα, αποκτούν κρίσιμη αξία σε μια εποχή ενεργειακής αβεβαιότητας. Η Ρωσία χρησιμοποιεί το πετρέλαιο ως μοχλό πίεσης, ενώ η Ευρώπη αναζητά εναλλακτικές πηγές προμήθειας.
Τα στοιχεία που συνδέουν άμεσα το Κίεβο με την επιχείρηση στο Καράκας παραμένουν εικαστικά και όχι αποδεικτικά. Ωστόσο, η χρονική σύμπτωση, η αυξανόμενη πίεση προς την Ουκρανία για διαπραγμάτευση και η ανάγκη της Δύσης να διατηρήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων σε παγκόσμιο επίπεδο, συνθέτουν ένα σκηνικό στρατηγικού υπολογισμού.
Στον πολυπολικό κόσμο του 2026, οι συγκρούσεις δεν έχουν πλέον σαφή σύνορα. Από το Καράκας έως το Ντονμπάς, οι κρίσεις αλληλοτροφοδοτούνται και ο πόλεμος στην Ουκρανία εξελίσσεται σε καταλύτη μιας παγκόσμιας αναδιάταξης ισχύος. Κάθε περιφερειακή ανατροπή αποκτά έτσι συμβολική αξία, υπενθυμίζοντας ότι η ισχύς μετριέται πλέον όχι μόνο στο πεδίο των μαχών αλλά και στη γεωπολιτική σκακιέρα που αφήνει σε κάθε κίνηση το στίγμα της στο παγκόσμιο σύστημα ισορροπιών και συμμαχιών σήμερα και αύριο στο πλανήτη μας.