Άρθρο του Παναγιώτη Κόνσουλα,
Οικονομολόγου-Πολιτικού Επιστήμονα
Ακούστε αυτό το άρθρο
Η κυβέρνηση κινήθηκε γρήγορα μπροστά στο νέο κύμα οικονομικής πίεσης που προκαλεί η πολεμική ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και οι συνέπειες της στις τιμές της ενέργειας, στις μεταφορές και τελικά στο ράφι. Τα τέσσερα μέτρα που ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης για τον Απρίλιο και τον Μάιο έχουν έναν σαφή στόχο: να περιορίσουν το πρώτο σοκ χωρίς να τινάξουν στον αέρα τη δημοσιονομική ισορροπία. Και αυτό, σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας, έχει τη δική του σημασία.
Η επιδότηση στο diesel κίνησης, το fuel pass για τα νοικοκυριά, η ενίσχυση των αγροτών για το κόστος λιπασμάτων και η παρέμβαση στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια συνιστούν μια στοχευμένη άμυνα απέναντι σε μια κρίση που δεν είναι εγχώρια, αλλά εισαγόμενη. Η λογική τους είναι κατανοητή: μετριασμός του κόστους στην παραγωγή, στις μετακινήσεις και στην τροφοδοσία της αγοράς, ώστε να αποφευχθεί ένα νέο ντόμινο ανατιμήσεων. Τα μέτρα αυτά, συνολικού ύψους 300 εκατ. ευρώ, έρχονται να λειτουργήσουν ως προσωρινό ανάχωμα, όχι ως μόνιμη θεραπεία.
Είναι επίσης θετικό ότι το Μέγαρο Μαξίμου αποφεύγει, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, έναν ακριβό και οριζόντιο δημοσιονομικό ακτιβισμό. Η εμπειρία έχει δείξει ότι οι γενικευμένες παρεμβάσεις συχνά κοστίζουν πολύ, ωφελούν και όσους δεν έχουν πραγματική ανάγκη και τελικά εξανεμίζονται χωρίς βαθύ αποτύπωμα στην οικονομία. Αντίθετα, τα στοχευμένα μέτρα δίνουν περισσότερο πολιτικό και κοινωνικό νόημα σε κάθε ευρώ που δαπανά το κράτος.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το κρίσιμο σημείο. Η κυβέρνηση ορθώς επιλέγει να κρατήσει εφεδρείες. Αν η κρίση παραταθεί, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει νέα πίεση στα καύσιμα, στο ηλεκτρικό ρεύμα και στο κόστος ζωής. Όμως η συγκράτηση δυνάμεων δεν αρκεί από μόνη της. Χρειάζεται από τώρα μια δεύτερη γραμμή άμυνας, πιο στοχευμένη και πιο παραγωγική.
Πρώτον, απαιτείται αυστηρότερη εποπτεία στην αγορά, ώστε οι κρατικές ενισχύσεις να περνούν πραγματικά στην τελική τιμή και να μην απορροφώνται από στρεβλώσεις ή ευκαιριακά περιθώρια κέρδους. Δεύτερον, χρειάζεται ένα ταχύτερο σχέδιο για τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που βλέπουν το λειτουργικό τους κόστος να ανεβαίνει καθημερινά. Τρίτον, η κυβέρνηση θα μπορούσε να ενεργοποιήσει ένα προσωρινό δίχτυ προστασίας για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, εφόσον η ενεργειακή αναταραχή περάσει και στους λογαριασμούς. Και τέταρτον, είναι ώρα να επιταχυνθούν οι διαρθρωτικές παρεμβάσεις στην ενέργεια, στις μεταφορές και στην εφοδιαστική αλυσίδα, ώστε κάθε εξωτερική κρίση να μην μετατρέπεται αυτομάτως σε εσωτερική ασφυξία.
Παράλληλα, θα είχε αξία να ανοίξει πιο οργανωμένα και η ευρωπαϊκή συζήτηση για κοινές παρεμβάσεις στην ενέργεια και στις θαλάσσιες μεταφορές. Μια χώρα όπως η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της όλες τις διεθνείς αναταράξεις. Μπορεί όμως να διεκδικεί ευρωπαϊκά εργαλεία, μεγαλύτερη ευελιξία και ταχύτερες κοινές αποφάσεις όταν χρειάζεται περισσότερο.
Η χώρα δεν χρειάζεται πανικό ούτε πλειοδοσία υποσχέσεων. Χρειάζεται ψυχραιμία, ταχύτητα και σχέδιο με διάρκεια. Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν κινούνται στη σωστή κατεύθυνση ως πρώτη απάντηση. Η πραγματική δοκιμασία όμως αρχίζει τώρα: αν η διεθνής κρίση βαθύνει, η κυβέρνηση θα πρέπει να αποδείξει ότι διαθέτει όχι μόνο άμεση αντίδραση, αλλά και στρατηγική αντοχή. Γιατί στις δύσκολες περιόδους, αυτό που κρίνεται δεν είναι μόνο ποιος ανακουφίζει πρόσκαιρα την κοινωνία, αλλά ποιος μπορεί να την προστατεύσει αποτελεσματικά σε βάθος χρόνου.